URBAN SERVICES
 زباله ثروتی ناشناخته

سال ها پیش زمانی که برخی از کارشناسان محیط زیست برای نخستین بار با نگاهی اقتصاد گرا ، از زباله ها به عنوان طلای کثیف یاد کردند تصور اینکه زباله بتواند در چرخه اقتصاد ملی کشورها به عنوان یک منبع تولید درآمد و اشتغال نقش تعیین کننده داشته باشد برای عامه مردم دشوار بود

 از نظر مردم زباله ، پسماندهای آلوده ای بود که به نوعی باید از شر آن خلاص می شدند و برای از بین بردن آن هم چاره ای جز پرداخت هزینه های گزاف معدوم کردن وجود نداشت . هزینه هایی که دولت و یا مردم  و یا هردو به طور مشترک باید پرداخت می کردند.

در واقع پسماندها نه تنها  فاقد ارزش اقتصادی شناخته شده بودند بلکه به عنوان یک معضل هزینه ساز حضور سنگین خود را بر مردم تحمیل می کردند اما امروزه زباله به عنوان یک منبع درآمد و ایجاد اشتغال محسوب می شود و حتی به عنوان یک عامل الهام بخش و ماده خام دست مایه خلق آثار هنری شده اند.

سابقه ساخت پیکره های هنری از آهن قراضه ها و سایر فلزات دوریخته شده به سال ها پیش برمی گردد و چند دهه از زمانی که اولین آثار هنری از پسماندهای فلزی خلق شد و علاقمندان به هنر را شگفت زده کرد گذشته است و اینک بسیاری  از آن آثار در موزه های بزرگ و معروف هنر دنیا به عنوان میراث های ارزشمند هنری نگهداری می شود.

فرآیند خلق آثار هنری از زباله ها تا جایی پیش رفته که چندی پیش آخرین آثار هنری ساخته شده از زباله های فلزی و غیر فلزی در قالب هزار مجسمه که توسط یک هنرمند ژاپنی ساخته شده است در شهرهای بزرگ دنیا به نمایش گذاشته شد.
 
فاصله ما از دیگران

در بسیاری از کشورهای دنیا که ارزش واقعی زباله و در عین حال خطر بی توجهی آن شناخته شده است، شیوه های گوناگونی برای بازیابی و استفاده چند باره از زباله ها مورد استفاده قرار می گیرد.

در حال حاضر در چین و کشورهای شرق آسیا کارخانه های بزرگ بازیافت زباله وجود دارد که این کارخانه ها با احیا پسماندها، مواد خام لازم را برای واحدهای تولیدی دیگر که محصولاتشان بازار جهانی دارد فراهم می کنند.

تولید کفش، کاغذ، ورق های فلزی و هزاران چیز دیگر از زباله، در واقع حلقه دوم چرخه تولیدی و اقتصادی عظیمی است که بر پایه ارزش شناسی زباله به وجود آمده است.

در این چرخه عظیم که از جمع آوری پسماندها  آغاز می شود و به مرحله بازیافت و تولید مواد اولیه می رسد و از آنجا  به تولید کالاهای جدید می انجامد، همه چیز تولید می شود. امروزه در زندگی هر یک از ما چیزهایی وجود دارد که بسیار هم برایمان با ارزش و دوست داشتنی هستند در حالیکه این اشیا ارزشمند از زباله ها یی ساخته شده اند که در شکل اولیه شان کثیف، متعفن و چندش آور هستند.

ارزش زباله در چرخه اقتصادی برخی از کشورها  چنان بالاست که اندیشه واردات زباله به عنوان ماده خام به طور جدی ذهن کارشناسان اقتصادی و مسولین کشورهای پیشرته را به خود مشغول کرده است.

اما در کشور ما اگرچه اندیشه بازیافت زباله از سال های دور مطرح بوده اما تا این اواخر هرگز به طور جدی و پیگیر به عنوان یک فعالیت ضروری و ارزشمند اقتصادی به آن توجه نشده است به همین دلیل زباله هایی که برای دیگران منبع تولید ثروت و اشتغال به حساب می آید سال های متمادی  به عنوان یک منبع آلوده کننده محیط روی دست ما مانده بود و برای خلاص شدن از شر آن و دفن کردنش هرساله میلیون ها تومان هزینه می کردیم .

علاوه بر آن برخورد نادرست با  پسماندها سبب شده است که محیط زیست شهر  بسیار آلوده شود و هرسال برای جبران خسارات میلیون ها تومان صرف پاکسازی این آلودگی ها کنیم.

در چنین شرایطی برگزاری سمینارها و نشست های علمی برای استفاده بهینه از زباله و بازیافت آن و اجرای طرح های مختلف برای تفکیک پسماندهای خشک و تر و بازیافت مواد گامی بسیار مهم و ضروری محسوب می شود که اگرچه دیر هنگام برداشته شده اما حرکتی تحسین برانگیز است و می تواند تا جایی پیش برود که بازیافت زباله ها هزاران فرصت شغلی ایجاد کند و سبب افزایش تولید و افزونی درآمد ملی شود.

طرح های گوناگون و پایه ریزی علمی

در حال حاضر طرح های مختلفی برای بهره گیری بهینه از پس ماندهای در دستور کار سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداریها قرار دارد که در میان آنها آموزش ، اطلاع رسانی برای عموم مردم و بستر سازی به منظور استفاده از همکاری مردم و تفکیک زباله در مبدا به عنوان مسایل و محورهای اصلی مورد توجه قرار دارد.

البته اجرای چنین طرح هایی نیازمند سرمایه گذاری های سنگین خواهد بود زیرا باید سال ها سهل انگاری و بی توجهی را جبران کرد اما توجه به آن چه که از اجرای درست طرح ها به دست خواهد آمد، ارزش این سرمایه گذاری ها را توجیه می کند.

تهران:

در حال حاضر 7500 تن زباله در تهران تولید می شود که از این مقدار 600 تن زباله های شهرک های اطراف تهران ، 80 تن زباله های بیمارستانی که آلوده ترین نوع زباله به حساب می آیند و 6800 تن زباله های شهر تهران است که 4800 تن آن زباله خانگی است.

بخش عمده ای از این زباله ها قابل بازیافت است و بخش دیگری قابل پردازش یعنی زباله هایی که با تبدیل آنها به مواد قابل استفاده تر می توان از آنها بهره گرفت و نیازی به دفن کردن آنها نیست.

متوسط میزان زباله های پردازش شده تا کنون روزانه حدود هزار و 50 تن از زباله‌های شهر تهران بوده اما بر اساس برنامه‌های تعیین شده این میزان تا پایان سال جاری به 2200 تن خواهد رسید یعنی بیش ترین حد ممکن.

این در حالی است که به گفته مدیرعامل سازمان بازیافت و تبدیل مواد از نیمه دوم سال جاری زباله های خانگی نیز دیگر به صورت مستقیم دفن نخواهند شد و بعد از استفاده در کارخانه های ساخت کمپوست دفن خواهند شد


طرح تفکیک زباله از مبدا و مشارکتهای مردمی

طرح تفکیک زباله تر و خشک از مبدا یکی از اصلی ترین حلقه های زنجیر بازیافت و بهره برداری از زباله است که اگرچه برنامه ریزی برای اجرای این طرح از سال های پیش مورد نظر بوده اما اجرایی شدن آن اخیرا به طور جدی مورد توجه قرار گرفته است و امکانات لازم برای انجام آن تا حدی فراهم شده است.

بخش اصلی تفکیک زباله تر و خشک در حال حاضر توسط بخش خصوصی انجام می شود، که زباله های خشک را از پسماندهای بیرون ریخته شده جدا  می کنند اما نکته مهم در این زمینه آموزش دادن، خانواده برای انجام این تفکیک قبل از بیرون گذاشتن زباله ها است.

بر اساس نظر کارشناسان تنها 30 درصد زباله ها قابل بازیافت است که در حال حاضر از مجموع زباله های شهر تهران تنها 7 درصد آن بازیافت می شود اما سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری تهران پیش بینی کرده با اجرای طرح تفکیک زباله خشک و تر از مبدا طی 3 سال آینده 21 درصد کل زباله های تهران بازیافت شود که این رقم 70 درصد از زباله های قابل بازیافت را تشکیل می دهد و در مقایسه با استانداردهای بین المللی بازیافت رقم آیده آلی به حساب می آید .

اردکان:

در شهر ما با تو جه به سرانه تو لید زباله که حدود ۴۵۰ گرم است ورو زانه بین ۲۵ تا ۳۰ تن زباله در سطح شهر جمع اوری میگردد این طرح مراحل مطالعات پایانی خود را میگذراند و بزودی مرحله اول ان به اجرا در خواهد آمد که همکاری همه شهروندان فهیم اردکانی را می طلبد. (جزئیات بیشتر را در هفته های اینده بخوانید.)

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مهدی محمودزاده اردکانی  |