تهیه و ابلاغ دستورالعمل ایمنی تکایا و مساجد از سوی ستاد هماهنگی امور ایمنی وآتش نشانی کشور

ستاد هماهنگی امور ایمنی وآتش نشانی کشور درآستانه ماه محرم وآغاز ایام عزاداری سالار شهیدان حضرت اباعبدا...حسین(ع)، با هدف برپائی عزاداری در محیط های امن و کاهش حوادث ناشی از گرم کردن مساجد و تکایا،دستورالعمل ایمنی تکایا و مساجد را برای اجرا درکشور به استانداریها ابلاغ کرد.

به گزارش روابط عمومی سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور ، در نامه ستاد هماهنگی امور ایمنی وآتش نشانی کشور آمده است :  با توجه به شروع ماه محرم، ايام سوگواري سالار شهيدان حضرت ابا عبدا... حسين (ع) و احتمال وقوع حوادث مختلف از جمله حادثه آتش سوزي در محل مساجد و تكايا ، بدينوسيله موارد ايمني ذيل از سوي "ستاد هماهنگي امور ايمني و آتش نشاني كشور" به منظور ارتقاء ايمني اماكن عمومي و اجراء در كل كشور اعلام مي گردد. همچنين به كليه سازمانهاي آتش نشاني و خدمات ايمني شهرداريهاي كشور ابلاغ مي گردد  با حضور مستمر در محل مساجد و تكايا و نظارت بر دستورالعمل فوق، كليه اقدامات و تدابيرلازم را جهت پيشگيري و مقابله با هر گونه حوادث احتمالي اجراء نمايند. 

متن کامل دستورالعمل ايمني تكايا و مساجد که از سوی ستاد هماهنگی امور ایمنی وآتش نشانی کشور تهیه و ابلاغ شدع به شرح ذیل است :

دستورالعمل ايمني تكايا و مساجد

الف) موقعيت مكاني

1- تکایای عزاداری در موقعيتي قرار گيرند كه امکان دسترسی نیروهای عملیاتی آتش نشانی آن میسر بوده و باعث سد معبر و یا مختل نمودن عبور و مرور خودروها نگردد.

2- تكايا نبايد در زیر تیرهای چراغ برق و یا در مجاورت منازل مسکونی باشد زیرا در صورت بروز هرگونه حریق احتمالی امکان سرایت آتش سوزی به منازل مسکونی همجوار وجود دارد.

3- کفراژ بندی ( سازه غیر مقاوم مانند داربست ) بایستی به نحوی محاسبه گردد که تحمل بار مرده و بار زنده احتمالی که بر روی آن گذاشته می شود داشته و بوسیله سیم بکسل و وسایل مناسب برروی زمین مهار گردد به صورتی که در صورت وزش تند باد امکان تخریب و واژگونی آن وجود نداشته باشد.

4- در صورت بزرگ بودن تکایا ( بیش از 50 نفر ) در نظر گرفتن دربهای خروجی متعدد در فواصل مختلف الزامی بوده که در مواقع بروز حریق و یا حادثه امکان خروج سریع نفرات عزادار مقدور باشد.

ب) توصیه های ایمنی در خصوص برق رسانی

1-  با توجه به اینکه اغلب تکایا جهت تامین برق محیط خود از تیرهای برق شهری استفاده می نمایند و اغلب بدون در نظر گرفتن سیستم حفاظتی (فیوز مناسب) و بصورت روکار انجام می پذیرد لذا توصیه میگردد حتی المقدور از اماکن مسکونی و تجاری که دارای سیستم برقی استاندارد میباشد استفاده نمایند و سیستم برق رسانی مذکور را حتماً به فیوز متناسب با آمپر مصرفی مجهز نمایند .

2- استفاده از سیمهای روکار پلاستیکی و غیر مقاوم (سیم زیر گچی) که قادر به تحمل آمپر بالائی نیستند استفاده ننموده و از کابلهای مقاوم متناسب با آمپر مصرفی تکایا استفاده نمایند چرا که در صورت کشیدن آمپر مصرفی بیش از ظرفیت سیم و یا کابل روکش آنها در اثر عبور جریان بالا داغ شده و در نهایت شعله ور شده و محیط را به آتش می کشد.

3- جهت جلوگیری از اتصال کوتاه در اینگونه اماکن از اتصال سیم ها و کابل ها توسط دست پیچ خود داری بعمل آورده و از ترمینال مناسب ( چینی ) استفاده گردد.

4- استفاده نمودن از یک پریز برق جهت تامین برق لوازم الکتریکی مختلف مانند بلندگوها، ‌پروژکتور، بخاریهای برقی و غیره غیر استاندارد بوده و از هر پریز تنها یک مصرف کننده مجاز به استفاده می باشد.

5- از عبور دادن سیمها و کابلها از لابلای کفراژهای فلزی و چادرهای برزنتی بصورت عریان جداً خودداری نموده چرا که در صورت کوچکترین اتصال کوتاه احتمال بروز آتش سوزی میسور می باشد.

ج) توصيه هاي ايمني درخصوص سامانه گرمايشي:

(وسايل گرمايشي)

1- روشن نمودن هرگونه شعله روباز در کنار چادر تکایا جهت طبخ غذا و یا چای و غیره ممنوع بوده لذا توصیه میگردد مکان مناسبی را در نقطه دیگری دور از محیط تکایا به این امر اختصاص داد.

2- در فصل زمستان بعضاً جهت گرمایش اینگونه اماکن از بخاریهای نفتی و یا هیترهای برقی استفاده می گردد که هر کدام به نوبه خود خطر آفرین می باشد و بایستی در صورت استفاده نمودن از بخاریهای نفتی جهت گرمایش موارد زیر رعایت گردد.

3- نصب وسایل گرمازای که جدیداً خریداری شده و برای اولین بار مورد بهره برداری قرار خواهند گرفت به نمایندگی های فروش بسپارید.

4- قبل از نصب بخاریها نسبت به سرویس و رفع نقایص احتمالی آنها خصوصاً در ناحیه سیستم سوخت رسانی (کاربراتور) دستگاه اقدام نمائید.

5- کوره بخاریها و دستگاههای گرماساز را قبل از استفاده حتماً نظافت کنید .

6- حتی الامکان وسایل گرمازا در فاصله یکمتری از دودکش مربوطه نصب شود.

7- از بخاریهای بدون دودکش و غیراستاندارد استفاده ننموده و در صورت استفاده نمودن از بخاریهای مجهز به دودکش از عبور دادن لوله های فلزی دودکش ها از مابین چادرهای برزنتی و پلاستیکی جداً خودداری نموده چرا که اغلب آتش سوزیها اینگونه اماکن از این ناحیه می باشد.

8- وسایل گرمازا مانند بخاریها را در نزدیکی و تماس نزدیک با پرده ها و سایر اجسام قابل اشتعال نصب نکنید.

9- بخاریهای نفتی را حتماً روی سینی مخصوص قرار دهید تا در صورت نشت احتمالی نفت ، محیط آلوده و آماده آتش گیری نگردد.

10- از گازسوز کردن بخاریهای نفتی و آبگرمکن های نفتی و دیگر وسایل گرمازا بدون رعایت دستورات کارخانه سازنده خودداری نمائید.

11-  مخازن نفت بخاریها را در زمان روشن بودن آنها پر نکنید .

12- از ريختن هر سوخت ديگري غير از سوخت مصرفي خودداری شود بطور مثال در صورت نفت سوز بودن بخاری از استفاده نمون گازوئیل جهت سوخت رسانی بهره گیری ننمائید.

13- درجه حرارت دستگاههای گرماساز را با توجه به حجم محیط تنظیم کنید و از استفاده نمودن بیش از حد ظرفیت بخاریها یا باز نمودن مسیر نفت در کاربراتور خودداری شود.

14- در زمان استفاده از بخاریهای نفتی تمام دربها و پنجره ها و یا درب چادری تکایا را نبندید و مسیری را برای ورود هوای تازه به محیط باز بگذارید تا اکسیژن کافی محیط تامین گردد.

15- در صورت استفاده از بخاریهای گازی و پس از نصب بخاری و اطمینان از عملکرد صحیح آنها مراقب باشید که شیر فلکه گاز مخصوص دستگاه در معرض دستکاری بچه ها و آسیب های فیزیکی قرار نگیرد.

16- در نقاطی که انشعاب گاز ندارند و مجبورند از نفت و یا ذغال بعنوان سوخت استفاده نمایند توصیه میشود :

الف- نفت سفید را در داخل بشکه ها و مخازن فلزی درب دار و شیر فلکه دار کم حجم ذخیره نمایند.

ب- محل استقرار منابع ذخیره سوخت باید حتی الامکان از محیط برقراری تکایا دورتر باشد و در مسیر ور ود و خروج عزاداران حسینی قرار نگیرد.

ج- استقرار مخازن نفت در زیر پله ها وزیر زمین ها و پشت بامها و خر پشته های مساجد و حسینیه ها بسیار خطرناک بوده و حتی المقدور از ذخیره نمودن آن در اینگونه اماکن خودداری بعمل آید.

د- دقت کنید که زمین استقرار مخازن سوخت همیشه تمیز و عاری از آلودگی باشد و از قرار دادن هرگونه وسایل قابل اشتعال در نزدیکی آنها خودداری نمایند.

هـ- مخازن ذخیره سازی سوخت نباید در نزدیکی منابع حرارتی و وسایل حرارت زا مستقر شوند.

و- گونیهای ذغال باید در محیط کاملاً خشک نگهداری شوند و تمام مواردی که در مورد ایمنی محل استقرار مخازن سوخت گفته شده در مورد محل نگهداری گونیهای ذغال نیز لازم الاجرا است .

(دودکش)

دودکش ها مهمترین نقش را در كارايي و همچنین ایمنی وسایل گرمازا ایفاد می نمایند به تعبيري ديگر شاید بتوان گفت يكي از ارکان اصلی ایمنی هر دستگاه گرمازا سامانه دودکش آنست لذا توصیه های زیر در خصوص نصب آن بایستی اجرا گردد.

- قبل از بهره برداری از دستگاه حرارت زا مانند : بخاریها ، سیستم حرارت مرکزی و امثالهم دودکش را نظافت و از باز بودن مسیر دودکش از پشت بام تا وسیله مربوطه اطمینان حاصل نمایند.

ب -دودکش ها در ناحیه منتهی به فضای باز باید حداقل 5/1 متر از مرتفع ترین نقطه ساختمان بلندتر باشند.

ج -دودکش ها در ناحیه منتهی به فضای باز باید مجهز به کلاهک باشند تا از افتادن اجسام داخل دودکش و همچنین کوران هوا در زمان وزش تند بادها مصون باشند.
د - دودکش ها در ناحیه منتهی به فضای باز باید کاملاً محکم و مهار شده باشند تا در اثر باد و طوفان جدا نشوند و آسیب فیزیکی نبینند.

ه ـ قطر لوله دودکش باید با قطر خروجی دود وسیله گرماساز تناسب داشته باشد .
و- دودکش ها در ناحیه اتصال به وسیله گرماساز و همچنین در فضای باز بایستی حتی الامکان بصورت مستقیم و بدون پیچ وخم نصب شوند.

ز -دودکشها نبایستی در مجاورت پرده و مواد قابل اشتعال قرار گیرند و از محل کاملاً امن و با ساختار ساختمانی عبور داده شود.

د) تمهیدات ایمنی

 با توجه به اهمیت معابر خروج مناسب و بدون مانع در تخلیه بموقع متصرفین در زمان حریق و حوادث احتمالی موارد زیر بایستی در مساجد و حسینیه ها اجرا گردد.

1- مساجد یا حسینیه های با جمعیت زیر 500 نفر حداقل دارای دو دسترس خروج و درب خروج مناسب باشند.

2- در صورت اینکه افراد حاضر در مساجد و تکایا بین 500 تا 1000 نفر باشند حداقل راههای خروج بایستی سه عدد در نظر گرفته شود.

3- در مساجد و تکایایی که بیش از 1000 نفر عزادار حسینی در خود جای می دهد بایستی حداقل چهار راه خروج در نظر گرفته شود.

4- از آذین بندی و یا مسدود نمودن دربهای خروجی مساجد و تکایا جداً خودداری بعمل آید.

5- الصاق برچسب و یا تابلو خروج و راهنمائی خروج در نقاط مختلف مساجد و تکایا و حسینیه ها الزامی می باشد تا در مواقع اضطراری و بروز حریق و حوادث متصرفین را به معبر عمومی مناسب راهنمایی نمایند.

6- جهت كلیه بازشوهای دربهای خروج بایستی به سمت معابر خروجی باشد و به هیچ عنوان به سمت داخل مساجد یا حسینیه ها باز نشود.

7- استقرار خاموش کننده های دستی و چرخدار در محیط مساجد حسینیه ها و تکایا با توجه به وسعت آن در فاصله هر 13 متر در محلهایی که کاملاً قابل رویت و دسترسی و در ارتفاع 20/1 از کف باشد الزامی است .

8- ایجاد شبکه آبرسانی آتش نشانی در مساجد و حسینیه ها ضروری بوده که بایستی به نحوی طراحی و نصب گردد که امکان پوشش دهی لازم را به کلیه نقاط داشته ، ظرفیت مخازن آن با توجه به فاصله ایستگاه آتش نشانی محل تعیین و حداقل برای مدت زمان 15 دقیقه در نظر گرفته شود.

9- نصب سیستم اعلام حریق اتوماتیک در مساجد و حسینیه هایی که بصورت دائمی می باشد الزامی است.

10- تمامي تكايا و مساجد نگهبان (صبح و شب) داشته باشند. همچنين نگهبانان از افراد مطمئن و آموزش ديده انتخاب شوند.

11- به مجرد اتمام برنامه ها و تخليه افراد از محل تكايا و مساجد، نگهبانان ضمن بازديد از داخل و جوانب بيروني محل، برق را از تابلو اصلي و شير اصلي گاز قطع نموده و در طول نگهباني تمامي ورود و خروج ها را كنترل و ثبت نمايند.

12- درصورت بروز آتش سوزي توصيه مي گردد ضمن حفظ خونسردي بلافاصله " آتش نشاني" را از طريق تلفن 125 مطلع نموده و اقدام به كنترل آتش سوزي با استفاده از وسايل آتش نشاني موجود در محل نمائيد.